Gdy przyjrzysz się uważnie tabletce do zmywarki albo butelce kleju, zobaczysz na etykiecie 16-znakowy kod zaczynający się od „UFI:”. Wielu właścicieli marek pyta wtedy, czy kod UFI jest wymagany także na kosmetykach. Gotowe produkty kosmetyczne nie potrzebują kodu UFI ani zgłoszenia do ośrodków toksykologicznych, ponieważ są wyłączone z unijnego rozporządzenia CLP; ośrodki toksykologiczne otrzymują dane o kosmetykach przez CPNP. Zasada może jednak dotyczyć marki kosmetycznej, gdy tylko sprzedaje ona produkty niebezpieczne, które nie są kosmetykami. Ten przewodnik wyjaśnia, gdzie przebiega granica.
Spis treści
- Krótka odpowiedź
- Czym jest kod UFI?
- Czym jest zgłoszenie do ośrodków toksykologicznych?
- Dlaczego gotowe kosmetyki są wyłączone
- Jak ośrodki toksykologiczne dostają informacje o kosmetykach
- Gdzie marka kosmetyczna nadal spotyka się z zasadą UFI
- Surowce: kod UFI w karcie charakterystyki dostawcy
- Jak uzyskać kod UFI, jeśli produkt go wymaga
- Częste błędy
- Gdzie pasują karta charakterystyki i CPSR
- Najczęściej zadawane pytania
- Najważniejsze wnioski
Krótka odpowiedź
UFI (Unique Formula Identifier, niepowtarzalny identyfikator składu) oraz zgłoszenie do ośrodków toksykologicznych (PCN) to obowiązki wynikające z art. 45 i załącznika VIII rozporządzenia CLP (WE) nr 1272/2008. CLP nie ma zastosowania do produktów kosmetycznych w stanie gotowym, przeznaczonych dla użytkownika końcowego. Twoje kremy, szampony, szminki i perfumy są zgłaszane w portalu zgłaszania produktów kosmetycznych (CPNP) na podstawie rozporządzenia kosmetycznego (WE) nr 1223/2009, a na ich etykiecie nie umieszcza się kodu UFI. Jeśli sprzedajesz też mieszaniny niebezpieczne, które nie są kosmetykami, takie jak spraye do pomieszczeń, płyny do dyfuzorów patyczkowych czy biobójcze żele do rąk, te produkty mogą wymagać kodu UFI i zgłoszenia.
Czym jest kod UFI?
UFI to 16-znakowy kod alfanumeryczny, który łączy produkt na rynku z danymi o składzie, jakie jego dostawca przekazał dla ośrodków toksykologicznych. Generuje się go bezpłatnym generatorem UFI agencji ECHA na podstawie numeru VAT firmy i numeru formulacji wybranego przez firmę. Na etykiecie drukuje się go z prefiksem „UFI:”, zwykle blisko pozostałych informacji o zagrożeniach.
Gdy ktoś dzwoni do ośrodka toksykologicznego, bo dziecko połknęło jakiś produkt, operator pyta o UFI. Dzięki niemu w kilka sekund znajduje dokładną mieszaninę, jej niebezpieczne składniki i ich stężenia, zamiast zgadywać na podstawie nazwy marki.
Przeczytaj też Ile kosztuje CPSR w 2026 roku? Czynniki wpływające na cenę
Czym jest zgłoszenie do ośrodków toksykologicznych?
Załącznik VIII do CLP, dodany rozporządzeniem (UE) 2017/542, ujednolicił informacje, które firmy muszą przekazywać organom wyznaczonym przez każdy kraj UE do reagowania w nagłych wypadkach zdrowotnych. Dotyczy importerów i dalszych użytkowników, w tym formulatorów i firm sprzedających pod własną marką, którzy wprowadzają do obrotu mieszaniny sklasyfikowane ze względu na zagrożenia dla zdrowia lub zagrożenia fizyczne. Zgłoszenie zawiera identyfikatory produktu, kod UFI, klasyfikację i oznakowanie, informacje toksykologiczne, skład oraz kategorię produktu z europejskiego systemu kategoryzacji produktów (EuPCS).
Obowiązki wprowadzano etapami w zależności od zastosowania: mieszaniny do użytku konsumenckiego i profesjonalnego od 1 stycznia 2021 r., a mieszaniny do użytku przemysłowego od 1 stycznia 2024 r. Mieszaniny zgłoszone już w starszych systemach krajowych miały okres przejściowy do 1 stycznia 2025 r. Obecnie każda objęta zakresem mieszanina niebezpieczna powinna być zgłoszona w ujednoliconym formacie, w większości krajów przez portal ECHA.
Dlaczego gotowe kosmetyki są wyłączone
Art. 1 ust. 5 CLP stanowi, że rozporządzenie nie dotyczy niektórych produktów w stanie gotowym, przeznaczonych dla użytkownika końcowego, a produkty kosmetyczne należą do nich obok leków, wyrobów medycznych i żywności. Ponieważ załącznik VIII jest częścią CLP, obowiązki dotyczące UFI i zgłoszenia nie dotyczą także gotowych kosmetyków. Ta sama logika wyjaśnia, dlaczego gotowy kosmetyk nie potrzebuje etykiety ostrzegawczej CLP ani karty charakterystyki REACH: kosmetyki mają własny system, zbudowany wokół oceny bezpieczeństwa, dokumentacji informacyjnej produktu (PIF) i CPNP.
Jak ośrodki toksykologiczne dostają informacje o kosmetykach
Zanim kosmetyk trafi na rynek UE, osoba odpowiedzialna zgłasza go w CPNP (art. 13 rozporządzenia kosmetycznego). Częścią tego zgłoszenia jest receptura ramowa, która opisuje rodzaj produktu i zakresy jego głównych kategorii składników. Komisja Europejska udostępnia te informacje ośrodkom toksykologicznym i podobnym jednostkom, aby po przypadkowym narażeniu mogły udzielić porady medycznej bez kodu UFI. Dlatego nie trzeba zgłaszać kosmetyku dwa razy.
Przeczytaj też Czym jest CPSR? Raport z oceny bezpieczeństwa kosmetyku
Gdzie marka kosmetyczna nadal spotyka się z zasadą UFI
Wiele marek beauty i wellness sprzedaje coś więcej niż kosmetyki. Liczy się przeznaczenie i sposób prezentacji produktu, a nie półka, na której leży. Produkty, które często podlegają CLP, a nie rozporządzeniu kosmetycznemu, to m.in.:
- Zapachy do domu: płyny do dyfuzorów patyczkowych, spraye do pomieszczeń i tkanin oraz woski zapachowe. Alergeny zapachowe i rozpuszczalniki często prowadzą do klasyfikacji, na przykład jako działające uczulająco na skórę lub jako ciecz łatwopalna.
- Środki do dezynfekcji rąk z deklaracją biobójczą: to produkty biobójcze, nie kosmetyki, a żele na bazie alkoholu są zwykle klasyfikowane jako łatwopalne.
- Mieszanki olejków eterycznych sprzedawane do dyfuzorów: jeśli nie są przedstawiane jako przeznaczone do stosowania na ciało, są mieszaninami chemicznymi, a większość olejków eterycznych ma klasyfikację zagrożeń.
- Środki czyszczące lub dezynfekujące do salonów lub gabinetów zabiegowych, które sprzedajesz pod swoją marką.
Jeśli taka mieszanina jest sklasyfikowana ze względu na zagrożenie dla zdrowia lub zagrożenie fizyczne, potrzebuje etykiety CLP, karty charakterystyki dla klientów biznesowych, kodu UFI na etykiecie oraz zgłoszenia do ośrodków toksykologicznych w każdym kraju UE, w którym jest sprzedawana. Mieszaniny sklasyfikowane wyłącznie ze względu na zagrożenia dla środowiska nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia.
Surowce: kod UFI w karcie charakterystyki dostawcy
Kody UFI często zobaczysz w dokumentach swoich surowców. Kompozycje zapachowe, mieszanki konserwantów i niektóre koncentraty składników aktywnych to mieszaniny niebezpieczne, więc ich dostawcy je zgłaszają i mogą podać kod UFI w sekcji 1.1 karty charakterystyki, w polu dodanym do formatu karty rozporządzeniem (UE) 2020/878. Ten kod należy do mieszaniny dostawcy. Gdy używasz kompozycji zapachowej w balsamie, gotowy balsam jest kosmetykiem i nie dziedziczy kodu UFI, więc nie przepisuj go na swoją etykietę.
Zachowaj jednak te karty. Twój asesor bezpieczeństwa korzysta z zawartych w nich informacji o składzie, zagrożeniach i toksykologii, gdy pisze CPSR, a same karty należą do Twojej dokumentacji informacyjnej produktu.
Jak uzyskać kod UFI, jeśli produkt go wymaga
- Potwierdź klasyfikację. Sklasyfikuj mieszaninę według CLP; wynik pokazuje sekcja 2 jej karty charakterystyki.
- Wygeneruj kod UFI. Użyj generatora UFI agencji ECHA z numerem VAT i numerem formulacji. Produkty o identycznym składzie mogą mieć jeden wspólny kod UFI.
- Przygotuj zgłoszenie. Zbierz identyfikatory, klasyfikację, elementy etykiety, toksykologię i pełny skład oraz wybierz kategorię EuPCS.
- Prześlij je. Użyj portalu ECHA lub systemu krajowego, jeśli dany kraj jeszcze z niego korzysta, i wskaż każdy rynek, na którym sprzedajesz.
- Wydrukuj kod UFI. Dodaj go na etykiecie z prefiksem „UFI:” i aktualizuj zgłoszenie za każdym razem, gdy zmieni się skład lub etykieta.
Przeczytaj też SDS a CPSR: który dokument jest potrzebny?
Częste błędy
- Drukowanie kodu UFI na kosmetyku „na wszelki wypadek”. Nie jest wymagane, a kod bez odpowiadającego mu zgłoszenia może wprowadzić ośrodki toksykologiczne w błąd.
- Traktowanie spreju do pomieszczeń jak kosmetyku. Produkt rozpylany w powietrzu nie jest stosowany na ciało; to mieszanina podlegająca CLP.
- Zapominanie o zmianach. Jeśli skład zgłoszonej mieszaniny zmieni się poza tolerancje z załącznika VIII, zgłoszenie trzeba zaktualizować i zwykle potrzebny jest nowy kod UFI.
Gdzie pasują karta charakterystyki i CPSR
Pomyśl o dwóch równoległych ścieżkach. Kosmetyki podlegają rozporządzeniu kosmetycznemu: CPSR podpisany przez wykwalifikowanego asesora bezpieczeństwa, dane uzupełniające, takie jak wyniki badań stabilności i mikrobiologicznych, PIF i zgłoszenie w CPNP. Niebezpieczne produkty chemiczne podlegają CLP i REACH: klasyfikacja, etykieta, kod UFI, zgłoszenie do ośrodków toksykologicznych i 16-sekcyjna karta charakterystyki. Marka, która sprzedaje jedne i drugie, potrzebuje obu kompletów dokumentów, a wiedza, który produkt gdzie należy, oszczędza czas i chroni przed błędami na etykiecie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy potrzebuję kodu UFI, aby sprzedawać kosmetyki w kilku krajach UE?
Nie. Jedno zgłoszenie w CPNP obejmuje cały rynek UE dla danego produktu kosmetycznego i żaden kraj nie wymaga na nim kodu UFI.
Czy mogę dobrowolnie dodać kod UFI do kosmetyku?
Nie przynosi to żadnej korzyści. Kosmetyk nie jest zgłaszany przez system PCN, więc kod nie doprowadziłby ośrodka toksykologicznego do Twoich danych.
Czy mój olejek perfumowany potrzebuje kodu UFI?
Jeśli jest sprzedawany jako kosmetyk do stosowania na skórę, nie. Jeśli ten sam olejek jest sprzedawany do dyfuzora lub kominka zapachowego, jest mieszaniną chemiczną i potrzebuje kodu UFI, gdy jest sklasyfikowany ze względu na zagrożenia dla zdrowia lub zagrożenia fizyczne.
Najważniejsze wnioski
- Gotowe kosmetyki są poza CLP, więc nie potrzebują kodu UFI ani zgłoszenia do ośrodków toksykologicznych.
- Ośrodki toksykologiczne otrzymują dane o kosmetykach przez recepturę ramową w CPNP.
- Zapachy do domu, biobójcze żele do rąk i olejki do dyfuzorów to często mieszaniny niebezpieczne, które wymagają kodu UFI.
- Kod UFI w karcie charakterystyki dostawcy należy do tego surowca, a nie do Twojego gotowego kosmetyku.