UFI-code voor cosmetica: is een melding aan het gifcentrum nodig?

Wie ooit goed naar een vaatwastablet of een tube lijm heeft gekeken, kent de 16-tekens lange code die op het etiket met “UFI:” begint. Veel merkeigenaren vragen zich dan af of een UFI-code ook op cosmetica verplicht is. Afgewerkte cosmetische producten hebben geen UFI-code en geen melding aan het gifcentrum nodig, omdat ze buiten de EU-CLP-verordening vallen; gifcentra ontvangen de gegevens over cosmetica via het CPNP. De regel kan een cosmeticamerk toch raken zodra het gevaarlijke producten verkoopt die geen cosmetica zijn. Deze gids laat zien waar de grens loopt.

Het korte antwoord

Een UFI (Unique Formula Identifier) en een melding aan het gifcentrum (PCN) zijn verplichtingen volgens artikel 45 en bijlage VIII van de CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008. CLP is niet van toepassing op cosmetische producten in hun eindstadium, bestemd voor de eindgebruiker. Je crèmes, shampoos, lippenstiften en parfums meld je aan in het Cosmetic Products Notification Portal (CPNP) volgens de Cosmeticaverordening (EG) nr. 1223/2009, en er komt geen UFI op hun etiket. Verkoop je daarnaast gevaarlijke mengsels die geen cosmetica zijn, zoals kamersprays, geurstokjesvloeistof of biocide handgels, dan hebben die producten mogelijk wel een UFI en een melding nodig.

Wat is een UFI-code?

Een UFI is een alfanumerieke code van 16 tekens die een product op de markt koppelt aan de samenstellingsgegevens die de leverancier voor gifcentra heeft ingediend. De code wordt gegenereerd met de gratis UFI-generator van ECHA, op basis van het btw-nummer van het bedrijf en een formuleringsnummer dat het bedrijf zelf kiest. Op het etiket staat hij met het voorvoegsel “UFI:”, meestal vlak bij de overige gevareninformatie.

Als iemand het gifcentrum belt omdat een kind een product heeft ingeslikt, vraagt de medewerker naar de UFI. Daarmee vindt hij binnen enkele seconden het exacte mengsel, de gevaarlijke bestanddelen en hun concentraties, in plaats van te moeten gokken op basis van de merknaam.

Lees ook Wat kost een CPSR in 2026? Prijsfactoren uitgelegd

Wat is een melding aan het gifcentrum?

Bijlage VIII van CLP, toegevoegd door Verordening (EU) 2017/542, harmoniseerde de informatie die bedrijven moeten verstrekken aan de instanties die elk EU-land aanwijst voor noodgevallen op gezondheidsgebied. Ze geldt voor importeurs en downstreamgebruikers, waaronder formuleerders en herlabelaars, die mengsels op de markt brengen die zijn ingedeeld voor gezondheids- of fysische gevaren. De melding bevat de productidentificatie, de UFI, de indeling en etikettering, toxicologische informatie, de samenstelling en een productcategorie uit het Europese productcategoriseringssysteem (EuPCS).

De verplichtingen werden gefaseerd ingevoerd per gebruik: mengsels voor consumenten en professioneel gebruik vanaf 1 januari 2021 en mengsels voor industrieel gebruik vanaf 1 januari 2024. Mengsels die al volgens oudere nationale systemen waren gemeld, kregen een overgangsperiode tot 1 januari 2025. Tegenwoordig moet elk gevaarlijk mengsel dat binnen het toepassingsgebied valt in het geharmoniseerde formaat zijn gemeld, in de meeste landen via het indieningsportaal van ECHA.

Waarom afgewerkte cosmetica zijn uitgezonderd

Artikel 1, lid 5, van CLP bepaalt dat de verordening niet van toepassing is op bepaalde producten in hun eindstadium die bestemd zijn voor de eindgebruiker. Cosmetische producten zijn daar één van, naast geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en voedsel. Omdat bijlage VIII onderdeel is van CLP, vervallen de verplichtingen voor UFI en melding ook voor afgewerkte cosmetica. Dezelfde logica verklaart waarom een afgewerkt cosmetisch product geen CLP-gevarenetiket en geen REACH-veiligheidsinformatieblad nodig heeft: cosmetica hebben hun eigen regime, opgebouwd rond de veiligheidsbeoordeling, het Product Information File en het CPNP.

Hoe gifcentra cosmetische informatie in plaats daarvan krijgen

Voordat een cosmetisch product op de EU-markt komt, meldt de verantwoordelijke persoon het aan in het CPNP (artikel 13 van de Cosmeticaverordening). Onderdeel van die kennisgeving is de kaderformulering, die het producttype en de bandbreedtes van de belangrijkste ingrediëntcategorieën beschrijft. De Europese Commissie stelt deze informatie beschikbaar aan gifcentra en soortgelijke instanties, zodat zij na een ongeval met blootstelling medisch advies kunnen geven zonder UFI. Daarom hoeft een cosmetisch product niet twee keer te worden gemeld.

Lees ook Wat is een CPSR? Cosmetic Product Safety Report uitgelegd

Waar een cosmeticamerk toch met de UFI-regel te maken krijgt

Veel beauty- en wellnessmerken verkopen meer dan cosmetica. Wat telt is het beoogde gebruik en de presentatie van het product, niet het schap waarop het ligt. Producten die vaak onder CLP vallen in plaats van onder de Cosmeticaverordening zijn onder meer:

• Huisparfum: geurstokjesvloeistof, kamer- en linnenspray en geurwax (wax melts). Parfumallergenen en oplosmiddelen leiden vaak tot een indeling, bijvoorbeeld als huidsensibiliserend of als ontvlambare vloeistof.
• Handdesinfectie met een biocide claim: dit zijn biociden, geen cosmetica, en gels op alcoholbasis zijn meestal ingedeeld als ontvlambaar.
• Mengsels van etherische oliën voor diffusers: als ze niet bedoeld zijn om op het lichaam te worden aangebracht, zijn het chemische mengsels, en de meeste etherische oliën hebben een gevarenindeling.
• Reinigings- of desinfectieproducten voor salons of behandelkamers die je onder je eigen merk verkoopt.

Is zo’n mengsel ingedeeld voor een gezondheids- of fysisch gevaar, dan heeft het een CLP-etiket, een veiligheidsinformatieblad voor zakelijke klanten, een UFI op het etiket en een melding aan het gifcentrum nodig voor elk EU-land waar het wordt verkocht. Mengsels die alleen voor milieugevaren zijn ingedeeld, vallen buiten de meldingsplicht.

Grondstoffen: de UFI op het veiligheidsinformatieblad van je leverancier

Je ziet vaak UFI’s op de documenten van je grondstoffen. Parfumcomposities, conserveermiddelenmengsels en sommige actieve concentraten zijn gevaarlijke mengsels, dus melden hun leveranciers ze aan en vermelden ze mogelijk de UFI in rubriek 1.1 van het veiligheidsinformatieblad, een veld dat met Verordening (EU) 2020/878 aan het SDS-formaat is toegevoegd. Die UFI hoort bij het mengsel van de leverancier. Gebruik je het parfum in een lotion, dan is de afgewerkte lotion een cosmetisch product en erft die de UFI niet over, dus kopieer hem niet op je etiket.

Bewaar deze SDS’en wel. Je veiligheidsbeoordelaar gebruikt de samenstellings-, gevaren- en toxicologische informatie erin bij het opstellen van de CPSR, en ze horen in je Product Information File.

Zo krijg je een UFI als je product er een nodig heeft

1. Bevestig de indeling. Deel het mengsel in volgens CLP; rubriek 2 van het veiligheidsinformatieblad toont het resultaat.
2. Genereer de UFI. Gebruik de UFI-generator van ECHA met je btw-nummer en een formuleringsnummer. Producten met een identieke samenstelling kunnen één UFI delen.
3. Stel de melding op. Verzamel identificatiegegevens, indeling, etiketelementen, toxicologie en de volledige samenstelling, en kies de EuPCS-categorie.
4. Dien de melding in. Gebruik het indieningsportaal van ECHA, of het nationale systeem als een land er nog een gebruikt, en selecteer elke markt waar je verkoopt.
5. Print de UFI. Zet hem op het etiket met het voorvoegsel “UFI:” en werk de melding bij zodra de samenstelling of het etiket verandert.

Lees ook SDS versus CPSR: welke hebt u nodig?

Veelgemaakte fouten

• Een UFI op cosmetica zetten “voor de zekerheid”. Het is niet verplicht, en een code zonder bijbehorende melding kan gifcentra in verwarring brengen.
• Een kamerspray als cosmetisch product behandelen. Een product dat in de lucht wordt gesproeid, wordt niet op het lichaam aangebracht; het is een CLP-mengsel.
• Wijzigingen vergeten. Verandert de samenstelling van een gemeld mengsel meer dan de toleranties in bijlage VIII toestaan, dan moet de melding worden bijgewerkt en is normaal gesproken een nieuwe UFI nodig.

Waar het veiligheidsinformatieblad en de CPSR passen

Zie het als twee parallelle routes. Cosmetica volgen de Cosmeticaverordening: een CPSR ondertekend door een gekwalificeerde veiligheidsbeoordelaar, ondersteunende gegevens zoals stabiliteits– en microbiologische resultaten, het PIF en de CPNP-aanmelding. Gevaarlijke chemische producten volgen CLP en REACH: indeling, etiket, UFI, melding aan het gifcentrum en een veiligheidsinformatieblad met 16 rubrieken. Een merk dat beide verkoopt, heeft beide sets documenten nodig, en weten welk product waar hoort bespaart tijd en voorkomt fouten op het etiket.

Veelgestelde vragen

Heb ik een UFI nodig om mijn cosmetica in meerdere EU-landen te verkopen?

Nee. Eén CPNP-kennisgeving dekt de hele EU-markt voor een cosmetisch product, en geen enkel land eist er een UFI op.

Kan ik vrijwillig een UFI aan mijn cosmetisch product toevoegen?

Dat levert niets op. Een cosmetisch product wordt niet via het PCN-systeem gemeld, dus de code zou een gifcentrum niet naar jouw gegevens leiden.

Heeft mijn parfumolie een UFI nodig?

Wordt ze als cosmetisch product verkocht om op de huid aan te brengen, dan niet. Wordt dezelfde olie verkocht voor een diffuser of brander, dan is het een chemisch mengsel en heeft het een UFI nodig als het is ingedeeld voor gezondheids- of fysische gevaren.

Belangrijkste punten

• Afgewerkte cosmetica vallen buiten CLP, dus ze hebben geen UFI en geen melding aan het gifcentrum nodig.
• Gifcentra ontvangen cosmetische gegevens via de kaderformulering in het CPNP.
• Huisparfum, biocide handgels en diffuseroliën zijn vaak gevaarlijke mengsels die wel een UFI nodig hebben.
• Een UFI op het SDS van een leverancier hoort bij die grondstof, niet bij je afgewerkte cosmetische product.