Margines bezpieczeństwa (MoS) w kosmetykach: jak się go oblicza

Gdy osoba oceniająca bezpieczeństwo zatwierdza składnik, decyzja opiera się na jednej liczbie bardziej niż na jakiejkolwiek innej: to margines bezpieczeństwa kosmetyków, obliczany przez asesorów i zwykle skracany do MoS. Jeśli kiedykolwiek otrzymali Państwo od asesora zapytanie o wartość NOAEL lub wchłanianie przez skórę, to właśnie z tego powodu. Ten poradnik wyjaśnia obliczenia krok po kroku, na przykładzie liczbowym, wraz z danymi, które można przygotować z wyprzedzeniem.

Krótka odpowiedź

Margines bezpieczeństwa to NOAEL (najwyższa dawka, przy której nie zaobserwowano szkodliwego działania w badaniach toksyczności na zwierzętach lub innych badaniach) podzielony przez dawkę ekspozycji ogólnoustrojowej (SED), czyli ilość składnika, która przedostaje się do krwiobiegu na kilogram masy ciała na dobę w wyniku stosowania produktu. MoS wynoszący co najmniej 100 jest zasadniczo uznawany za akceptowalny przez unijny komitet naukowy (SCCS). Oblicza się go dla każdego składnika i typu produktu, a jest to jeden z centralnych elementów części B raportu bezpieczeństwa produktu kosmetycznego.

Jakie miejsce zajmuje margines bezpieczeństwa w ocenie bezpieczeństwa?

Unijne rozporządzenie kosmetyczne wymaga, aby każdy produkt był bezpieczny, a CPSR jest dokumentem, który to potwierdza. Część A zawiera zebrane dane, część B – ocenę i wniosek. W profilu toksykologicznym każdego składnika asesor porównuje, ile składnika wchłania konsument, z ilością, która w badaniach nie wykazała szkodliwego działania. MoS jest ilorazem tych dwóch wartości. Nie zastępuje on oceny eksperckiej, ale daje asesorowi przejrzyste, powtarzalne obliczenie, które inni mogą zweryfikować.

Przeczytaj też Aktywność wodna i pH: formulacja z myślą o bezpieczeństwie mikrobiologicznym

Krok 1: ustalenie wartości NOAEL

NOAEL, czyli poziom, przy którym nie zaobserwowano szkodliwego działania, pochodzi z badań toksyczności, zwykle badań dawek powtarzanych trwających 28 lub 90 dni albo dłużej, i jest wyrażany w miligramach składnika na kilogram masy ciała na dobę (mg/kg mc./dobę). Ponieważ w UE obowiązuje zakaz testowania składników kosmetycznych na zwierzętach, asesor opiera się na istniejących badaniach, często wykonanych dla innych sektorów w ramach prawa chemicznego, na danych publikowanych przez SCCS lub zawartych w dossier danego składnika oraz na nowszych metodach niewykorzystujących zwierząt, tam gdzie są one akceptowane. Jeśli dostępna jest tylko wartość LOAEL (najniższy poziom, przy którym zaobserwowano szkodliwe działanie) lub dawka referencyjna (benchmark), mogą zostać zastosowane dodatkowe czynniki niepewności, które asesor musi uzasadnić.

Krok 2: obliczenie dawki ekspozycji ogólnoustrojowej

SED przekłada Państwa recepturę na dzienną ilość, która zostaje wchłonięta. Zależy od czterech danych wejściowych:

• Ilość produktu stosowana dziennie. SCCS publikuje wartości domyślne dla poszczególnych typów produktów, na przykład około 7,8 grama dziennie dla balsamu do ciała, znacznie mniej dla szminki lub kremu do twarzy stosowanego wyłącznie na twarz. Dokładną wartość należy sprawdzić w aktualnych wytycznych (Notes of Guidance).
• Stężenie składnika w gotowym produkcie, wyrażone w procentach.
• Współczynnik retencji. Produkty niespłukiwane pozostają na skórze; produkty spłukiwane, takie jak szampon, są w większości zmywane, więc współczynnik retencji obniża dawkę.
• Wchłanianie przez skórę. Odsetek składnika, który przenika przez skórę. Jeśli brak danych, asesor musi przyjąć ostrożną wartość domyślną, nawet do 100%.

Wynik dzieli się przez standardową masę ciała wynoszącą 60 kg, co daje SED w mg/kg mc./dobę.

Krok 3: podzielenie NOAEL przez SED

MoS = NOAEL / SED. Im wyższa liczba, tym większa różnica między ekspozycją konsumenta a dawką, która nie wywołała żadnego efektu. SCCS stosuje wartość domyślną 100 jako minimalną akceptowalną. Wartość ta wynika z dwóch współczynników dziesięciu: jednego uwzględniającego różnice między zwierzętami doświadczalnymi a ludźmi oraz drugiego uwzględniającego różnice między poszczególnymi osobami. Jeśli dane są słabe, asesor może zażądać większego marginesu.

Przeczytaj też Stabilność i bezpieczeństwo serum z witaminą C: testy kwasu askorbinowego

Przykład obliczeń (liczby poglądowe)

Załóżmy składnik użyty w stężeniu 1% w balsamie do ciała, z wartością NOAEL równą 50 mg/kg mc./dobę z 90-dniowego badania:

1. Dzienna ilość balsamu: około 7,82 g.
2. Nałożony składnik: 1% z 7,82 g = 0,0782 g = 78,2 mg na dobę.
3. Przy zmierzonym wchłanianiu przez skórę wynoszącym 20% wchłonięta dawka to 15,6 mg na dobę.
4. Dzielimy przez 60 kg: SED = 0,26 mg/kg mc./dobę.
5. MoS = 50 / 0,26, czyli około 190. To więcej niż 100, więc zastosowanie jest akceptowalne według tego kryterium.

Teraz ten sam wzór bez danych o wchłanianiu. Asesor musi przyjąć 100% wchłaniania: SED wynosi około 1,3 mg/kg mc./dobę, a MoS spada do około 38, czyli poniżej 100. Składnik się nie zmienił, brakuje tylko danych. Dlatego badanie wchłaniania przez skórę lub dobra wartość z literatury może uratować recepturę.

Co zrobić, gdy MoS jest niższy niż 100?

Istnieje kilka uczciwych dróg wyjścia, a asesor zwykle omówi je z Państwem:

• obniżyć stężenie składnika;
• dostarczyć zmierzone wchłanianie zamiast domyślnego założenia najgorszego przypadku;
• dostarczyć lepsze lub dłuższe badanie toksyczności, które może zmienić wartość NOAEL;
• zmienić typ produktu, na przykład z niespłukiwanego na spłukiwany;
• zastąpić składnik.

Ukrywanie problemu nie wchodzi w grę. CPSR z niewyjaśnionym niskim marginesem nie zostanie podpisany.

Ekspozycja łączna i przypadki szczególne

Ten sam składnik może występować w kilku produktach używanych przez jedną osobę, na przykład konserwant w kremie, serum i produkcie do mycia twarzy. SCCS oczekuje, że asesor uwzględni tę ekspozycję łączną tam, gdzie ma ona znaczenie. Niektóre grupy składników w ogóle nie są oceniane za pomocą prostego MoS. W przypadku substancji uczulających skórę, takich jak wiele alergenów zapachowych, asesorzy stosują ilościową ocenę ryzyka opartą na progu uczulenia. Dla substancji bez progu obowiązują szczególne zasady, a dla nanomateriałów potrzebne są dodatkowe dane. Barwniki, filtry UV i konserwanty ujęte w załącznikach mają własne maksymalne stężenia, a bezpieczeństwo w Państwa gotowym produkcie nadal trzeba wykazać.

Przeczytaj też Kwas hialuronowy w kosmetykach: bezpieczeństwo, oświadczenia i testy

Jakie dane można przygotować przed zamówieniem CPSR?

Proces można skrócić, wysyłając asesorowi komplet dokumentów:

1. Pełną recepturę z procentami, nazwami INCI i numerami CAS.
2. Karty charakterystyki (SDS) od dostawców oraz, jeśli są dostępne, specyfikacje, profile zanieczyszczeń i podsumowania toksykologiczne.
3. Przeznaczenie: typ produktu, miejsce aplikacji, częstotliwość, grupa docelowa, np. dzieci.
4. Wyniki badań stabilności i mikrobiologicznych, które zasilają część A. Nasze raporty z testu stabilności i testu mikrobiologicznego to podpisane pliki PDF, z których asesor może korzystać bezpośrednio.
5. W zakresie tolerancji skóry test płatkowy może poprzeć wniosek dotyczący gotowego produktu, uzupełniając MoS na poziomie składnika.

Nasz CPSR jest podpisywany przez wykwalifikowanego asesora bezpieczeństwa i dostarczany w około 10 dni roboczych po otrzymaniu kompletnych danych.

Najczęstsze błędy

• Użycie niewłaściwego typu produktu. Krem do rąk i balsam do ciała mają różne ilości domyślne. Należy użyć kategorii odpowiadającej temu, jak klienci faktycznie używają produktu.
• Pominięcie współczynnika retencji. Jest on potrzebny dla produktów spłukiwanych, ale nie wolno go stosować do produktów niespłukiwanych.
• Przyjęcie wartości NOAEL z innej drogi podania. Doustny NOAEL trzeba skorygować o wchłanianie, gdy porównuje się go z ekspozycją skórną.
• Zastępowanie raportów z badań danymi marketingowymi dostawcy. Asesor potrzebuje danych, które można zweryfikować.
• Zapomnienie, że receptura się zmienia. Nowe stężenie oznacza nowe obliczenie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy margines bezpieczeństwa równy 100 jest limitem prawnym?

Nie. Jest to wartość, którą SCCS powszechnie stosuje jako minimum akceptowalnego marginesu. Asesor może uzasadnić inną wartość argumentami naukowymi, a ostateczny wniosek jest oceną ekspercką.

Czy muszę sam obliczać MoS?

Nie. Robi to wykwalifikowany asesor bezpieczeństwa w ramach CPSR. Państwo dostarczają recepturę, przeznaczenie i posiadane dane, a asesor wskazuje, czego brakuje.

Czy każdy składnik wymaga MoS?

Asesor ocenia każdy składnik, ale głębokość oceny jest różna. Dobrze scharakteryzowane składniki o niskim stopniu obaw mogą być objęte istniejącymi opiniami, a nowe lub budzące większe obawy wymagają pełnych obliczeń.

Najważniejsze wnioski

• MoS = NOAEL podzielony przez dawkę ekspozycji ogólnoustrojowej; 100 to zwykle przyjmowane minimum.
• Ekspozycja zależy od typu produktu, stężenia, retencji i wchłaniania przez skórę.
• Brak danych o wchłanianiu skłania asesora do założenia najgorszego przypadku, który może zdyskwalifikować bezpieczną recepturę.
• Przed zamówieniem CPSR należy przygotować recepturę, dane od dostawców i raporty z badań.