Kreminizde basılı bir son kullanma tarihi mi, açık kavanoz simgesi mi, yoksa ikisi birden mi gerekir? Birçok marka emin değil ve piyasadaki etiketler de her zaman yardımcı olmuyor. AB’de kozmetiklerin son kullanma tarihi kuralı göründüğünden daha basittir. Kısaca: ürününüz 30 ay veya daha kısa süre kullanıma uygun kalıyorsa, kum saati simgesi veya “… sonuna kadar kullanılması önerilir” ifadesiyle birlikte bir asgari dayanıklılık tarihi basmanız gerekir; 30 aydan uzun dayanıyorsa tarih isteğe bağlıdır ve PAO kavramı ürüne uygulanamıyorsa, onun yerine açıldıktan sonraki kullanım süresini (PAO) basarsınız. Bu rehber 30 ay kuralını, tarihin nasıl yazılacağını ve ürününüzün çizginin hangi tarafına düştüğüne nasıl karar vereceğinizi açıklar.
İçindekiler
- Kısa cevap
- 30 ay kuralı ne diyor?
- Tarih doğru nasıl yazılır?
- PAO ne zaman bunun yerine geçer?
- Ne tarih ne de PAO ne zaman gerekmez?
- Ürününüzün 30 aydan fazla dayanıp dayanmadığını nasıl anlarsınız?
- Uygulamalı bir örnek
- ABD ve Birleşik Krallık için durum nedir?
- Raf ömrü bilgisi için etiket kontrol listesi
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
- Önemli çıkarımlar
Kısa cevap
AB hukuku kozmetikler için “son kullanma tarihi” ifadesini kullanmaz. (EC) No 1223/2009 Yönetmeliği’nin 19(1)(c) maddesi “asgari dayanıklılık tarihinden” (date of minimum durability) söz eder: uygun koşullarda saklanan ürünün ilk işlevini yerine getirmeye devam ettiği ve güvenli kaldığı tarih. Yalnızca asgari dayanıklılığı 30 ay veya daha az olan ürünler için zorunludur. Diğer her şey, ilgili olduğunda “12M” gibi bir PAO taşır. Raf ömrünüz, güvenlik dosyanızdaki stabilite verileriyle desteklenmelidir.
30 ay kuralı ne diyor?
- 30 ay veya daha az asgari dayanıklılık: asgari dayanıklılık tarihi zorunludur.
- 30 aydan fazla asgari dayanıklılık: tarih zorunlu değildir, ancak etiket, ürünün açıldıktan sonra ne kadar süre güvenle kullanılabileceğini, açık kavanoz simgesi ve ardından ay ve/veya yıl cinsinden bir süre kullanarak göstermelidir.
- PAO ilgili değil: açıldıktan sonra dayanıklılık kavramının uygulanamadığı durumlarda PAO atlanabilir.
30 aylık eşik, ürünün kanıtlanmış dayanıklılığıyla ilgilidir, rafta ne kadar duracağını beklediğinizle ilgili değildir. Bir marka sırf PAO’yu tercih ettiği için tarihten kaçınamaz; stabilite verileri karar verir.
Şunu da okuyun Kozmetik Raf Ömrü ve PAO: Kozmetiklerde Son Kullanma Nasıl Belirlenir
Tarih doğru nasıl yazılır?
- Simge veya ifade. Tarihin ya da ambalajda nerede göründüğünü belirten notun önünde, Yönetmeliğin Ek VII’sindeki kum saati simgesi veya ürünün satıldığı yerde gereken dilde “… sonuna kadar kullanılması önerilir” ifadesi bulunmalıdır.
- Biçim. Bu sırayla ay ve yıl veya gün, ay ve yıl. Cosmetics Europe etiketleme yönergeleri örnek olarak AAYYYY veya AAYY ile GGAAYYYY veya GGAAYY biçimlerini verir (MMYYYY, MMYY, DDMMYYYY, DDMMYY).
- Konum. Tarih simgenin veya ifadenin yanında değilse etiket, nerede bulunacağını açıkça belirtmelidir, örneğin “tüpün tabanına bakın”.
- Saklama koşulları. Dayanıklılık saklamaya bağlıysa, örneğin ürünün belirli bir sıcaklığın altında tutulması gerekiyorsa, bu koşulu ekleyin.
- Okunabilirlik. Bilgi silinmez, kolay okunur ve görünür olmalı, hem kapta hem dış ambalajda bulunmalıdır.
Diğer pazarlardaki okuyucuların yanlış okuyabileceği tarih biçimlerinden kaçının. “06/2027” belirsiz değildir; “06/07/27” belirsizdir.
PAO ne zaman bunun yerine geçer?
30 aydan uzun süre stabil kalan ürünlerde PAO, tüketiciye ürünün açıldıktan sonra ne kadar süre güvenli kaldığını söyler, örneğin 6M, 12M veya 24M. Rakam markanın sorumluluğundadır ve stabilite verilerine, Challenge Testi sonucuna ve ambalaj türüne dayanmalıdır. Parmakların daldığı bir kavanoz, aynı formüle sahip havasız bir pompadan genellikle daha kısa bir PAO’yu haklı kılar.
Ne tarih ne de PAO ne zaman gerekmez?
Cosmetics Europe etiketleme yönergeleri, Yönetmeliğin 48. gerekçesine ve daha önceki Komisyon rehberliğine atıfta bulunarak PAO’nun ilgili olmadığı üç durumu belirtir:
- Bir kez kullanılan bir sachet gibi tek kullanımlık ürünler.
- Aerosol dağıtıcılar gibi, ürünle dış ortam arasında temasa izin vermeyen ambalajlar.
- Güvensiz hale getirecek bir bozulma riski taşımayan ürünler, örneğin ISO 29621’de tanımlanan düşük mikrobiyolojik riskli ürünler, bazı yüksek alkollü parfümler gibi.
Bu muafiyetler yalnızca PAO’yu kaldırır. Böyle bir ürün 30 ay veya daha kısa dayanıyorsa yine de bir asgari dayanıklılık tarihine ihtiyaç duyar. Ayrıca güvenlik değerlendiriciniz, talep ettiğiniz her muafiyeti onaylamalıdır.
Şunu da okuyun Doğal Kozmetik Stabilitesi: Özel Zorluklar ve Çözümler
Ürününüzün 30 aydan fazla dayanıp dayanmadığını nasıl anlarsınız?
Cevap tahminden değil, verilerinizden gelir:
- Stabilite testi. Hızlandırılmış ve gerçek zamanlı çalışmalar görünümün, kokunun, pH’ın, viskozitenin ve ambalajın zaman içinde nasıl değiştiğini gösterir.
- Mikrobiyolojik kalite. Saklamanın başında ve sonunda yapılan sayımlar, kontaminasyonun artıp artmadığını gösterir.
- Koruma. Challenge Testi, koruyucunun kullanım sırasındaki kontaminasyonla başa çıkıp çıkmadığını gösterir ve PAO’yu destekler.
- Ambalaj uyumluluğu. Formülün kendisi stabil olsa bile ürün ile ambalaj arasındaki etkileşimler raf ömrünü kısaltabilir.
Stabilite ve uyumluluk testi, güvenlik değerlendiricinize CPSR içinde raf ömrünü ve PAO’yu destekleyecek kanıtı verir. Birçok doğal, az koruyuculu veya vitamince zengin formül 30 ayın altında kalır ve bu yüzden basılı bir tarih gerektirir.
Uygulamalı bir örnek
Bir marka, C vitamini türevi içeren doğal bir yüz yağı üretiyor. Stabilite verileri açılmamış halde 18 ayı destekliyor. 18, 30’un altında olduğu için etiket bir tarih taşımalıdır. Mart 2026’da üretilen bir parti, kum saati simgesi ve ardından “09/2027” ile etiketlenir; ayrıca veriler sıcakta daha hızlı bozunma gösterdiği için “25 °C’nin altında saklayın” eklenir. İkinci bir ürün, 30 aydan fazlasını destekleyen verilere sahip iyi korunmuş bir vücut losyonu, tarih olmadan 12M PAO taşır.
ABD ve Birleşik Krallık için durum nedir?
Amerika Birleşik Devletleri’nde FDA, kozmetiklerin son kullanma tarihi taşımasını gerektiren hiçbir yasa veya yönetmelik bulunmadığını belirtir, ancak raf ömrünü belirlemek hâlâ üreticinin sorumluluğundadır. Güneş koruyucular gibi aynı zamanda ilaç olan ürünlerin stabilite testinden geçmesi ve son kullanma tarihi taşıması gerekir. Büyük Britanya’nın kozmetik kuralları AB Yönetmeliği ile aynı metne dayanır ve aynı 30 aylık yaklaşımı kullanır, ancak o pazar için etiket basmadan önce güncel Birleşik Krallık rehberliğini kontrol edin.
Şunu da okuyun Kozmetik Stabilite Testi Nedir? Sade Bir Rehber
Raf ömrü bilgisi için etiket kontrol listesi
- Kanıtlanmış asgari dayanıklılık 30 ay veya daha az mı? O zaman tarihi basın.
- Tarihin önünde kum saati veya yerel dildeki gerekli ifade var mı?
- Tarih ay/yıl veya gün/ay/yıl sırasında ve kolay bulunabilir mi?
- Ürünün tarihin yanında bir saklama koşuluna ihtiyacı var mı?
- 30 aydan uzun dayanıyorsa PAO basılı mı, yoksa bir muafiyet belgelenmiş mi?
- Parti numarası, ambalajı dosyanızdaki stabilite verilerine bağlıyor mu?
Sık yapılan hatalar
- 30 aydan kısa dayanan bir ürüne yalnızca PAO basmak.
- Simge veya gerekli ifade olmadan “EXP” yazmak.
- Belirsiz bir gün/ay biçimi kullanmak.
- Stabilite verilerinin desteklediğinden daha uzun bir raf ömrü seçmek.
- Güvenlik değerlendiricinizin onayı olmadan PAO muafiyeti talep etmek.
Sık sorulan sorular
Hem tarih hem PAO basabilir miyim?
Evet. Birçok marka bunu yapar ve her ikisi de verilerle desteklendiği ve birbiriyle tutarlı olduğu sürece tüketicilere daha fazla bilgi verir.
Asgari dayanıklılık tarihi “son tüketim tarihi” ile aynı mı?
Hayır. Bu bir “… tarihine kadar kullanılması önerilir” tarihidir: ürün doğru saklanırsa o tarihe kadar performans göstermesi ve güvenli kalması beklenir.
Tarihi daha sonra uzatabilir miyim?
Yalnızca yeni verilerle, örneğin güvenlik değerlendiriciniz tarafından gözden geçirilen ve güvenlik belgelerinize yansıtılan tamamlanmış gerçek zamanlı stabilite sonuçlarıyla.
Önemli çıkarımlar
- 30 ay veya daha az: kum saati simgesi veya “… sonuna kadar kullanılması önerilir” ile bir asgari dayanıklılık tarihi basın.
- 30 aydan fazla: tarih isteğe bağlıdır ve PAO gereklidir; PAO kavramı uygulanamıyorsa bu geçerli değildir.
- Ay ve yılı (veya gün, ay ve yılı) bu sırayla yazın, gerekirse saklama koşullarını ekleyin.
- Stabilite, mikrobiyoloji ve Challenge Testi verileri hangi kuralın geçerli olduğuna karar verir.